پايان يافت - و الحمد للّه رب العالمين . [ جنگ صفين ] آنگاه معاوية بن ابو سفيان كه رئيس قاسطين بود بر على بن أبي طالب خروج كرد ، امير المؤمنين عليه السّلام در مقابل معاويه نهضت فرمود و او را يادآور نعمتهاى خدا كرد ، ولى معاويه قبول نكرد مگر ستمكارى و دشمنى را ، على عليه السّلام با معاويه جنگ كرد و عدهء زيادى از ياران معاويه را بقتل رسانيد . وقتى معاويه ديد كه امير المؤمنين عليه السّلام خشم خود را فرو برد ( دربارهء جنگ با على ) با عمرو بن عاص مشورت كرد ؟ ! عمرو بن عاص مكر و حيله نموده به معاويه اشاره كرد كه قرآنها را در مقابل على عليه السّلام بلند نمايند ، پس معاويه قرآن‌ها را بالاى نيزه‌ها زده در مقابل على بن أبي طالب بلند كرد ، على عليه السّلام فرمود : اين عمل مكر و حيله است و كلمهء حق‌نمائى است كه بوسيلهء آن باطل اراده شده است . پس از آن جريان آنان همانطور شد كه مورّخين روايت كرده‌اند . امير المؤمنين على عليه السّلام قرآن را حاكم قرار داد و بقضاوت غير قرآن راضى نشد ، ولى ابو موسى اشعرى با وصيّت و امر على عليه السّلام مخالفت كرد و با عمرو بن عاص آن عملى را كردند كه كردند . [ جنگ نهروان ] على عليه السّلام مراجعت كرد تا خود را مستعد و آماده كند و بجنگ معاويه و ياران او برگردد ولى اهل عراق با ياران او مخالفت كردند و مارقين - كه از دين خارج شده بودند ، نظير تيرى كه از كمان خارج گردد - بر على عليه السّلام خروج كردند ، آن حضرت در نهروان با آنان جنگ كرد ، تعداد ( 4000 ) نفر از آنان را كشت ، كسى از آنان نجات